چرا بچه ها خون دماغ می شوند و چه زمانی خطرناک است؟ بررسی علت ها، درمان و راه های پیشگیری
خون دماغ شدن یا خونریزی بینی که در پزشکی به آن «اپیستاکسی» (Epistaxis) گفته میشود، معمولاً به دلیل آسیب دیدن رگهای خونی ظریف داخل بینی اتفاق میافتد. خشکی هوا، دستکاری بینی، سرماخوردگی و حساسیتهای تنفسی از شایعترین عوامل آن هستند. بااینحال، گاهی تکرار خونریزی یا همراه شدن آن با نشانههای دیگر، ضرورت بررسی پزشکی را مطرح میکند.
شناخت علت خون دماغ شدن بچهها، آشنایی با روش درست متوقف کردن خونریزی و تشخیص شرایط هشداردهنده به والدین کمک میکند تا در چنین موقعیتهایی تصمیم مناسبی بگیرند.
خون دماغ شدن در کودکان چگونه اتفاق میافتد؟
داخل بینی شبکهای از مویرگها و رگهای خونی کوچک وجود دارد که وظیفه خونرسانی به بافتهای بینی را بر عهده دارند. بسیاری از این رگها، بهویژه در قسمت جلویی تیغه میانی بینی، بسیار نزدیک به سطح مخاط قرار گرفتهاند.
این ناحیه که به آن «ناحیه لیتل» یا شبکه عروقی کیسلباخ گفته میشود، محل اصلی بیشتر خونریزیهای بینی در کودکان است. کافی است مخاط بینی خشک شود، کودک بینی خود را بخاراند یا ضربه کوچکی به آن وارد شود تا یکی از این رگهای سطحی آسیب ببیند.
بیشتر خون دماغهای کودکان از قسمت جلویی بینی شروع میشوند. این نوع خونریزی معمولاً کوتاهمدت است و با فشار مستقیم روی قسمت نرم بینی متوقف میشود.
گاهی خون از بخشهای عمیقتر بینی منشأ میگیرد. چنین خونریزیهایی در کودکان بسیار کمتر شایعاند و ممکن است کنترل آنها دشوارتر باشد. خونریزی شدید، طولانی یا همراه با جریان قابلتوجه خون به سمت گلو نیازمند بررسی فوری پزشکی است.
چرا کودکان بیشتر از بزرگسالان خون دماغ میشوند؟
مخاط بینی کودکان نسبت به عوامل محیطی و تحریکات فیزیکی حساس است. از طرف دیگر، رفتارهایی مانند دست کردن در بینی، بازیهای پرتحرک و برخورد اتفاقی با اجسام، احتمال آسیب دیدن رگهای ظریف بینی را افزایش میدهد.
خون دماغ شدن بهویژه در کودکان بالای دو سال شایع است. بسیاری از کودکان در سالهای پیشدبستانی و دبستان چند بار این وضعیت را تجربه میکنند و با افزایش سن، تعداد دفعات خونریزی در بعضی از آنها کاهش مییابد.
نکته مهم این است که خون دماغ شدن در کودکان زیر دو سال چندان معمول نیست. به همین دلیل، حتی اگر خونریزی خفیف باشد و خودبهخود متوقف شود، بهتر است کودک توسط پزشک معاینه شود تا علت آن مشخص شود.
مهمترین علتهای خون دماغ شدن بچهها
علت خونریزی بینی همیشه یکسان نیست. گاهی یک عامل ساده محیطی باعث آن میشود و گاهی چند عامل همزمان در بروز خونریزی نقش دارند.
خشکی هوا و کمبود رطوبت داخل بینی
یکی از شایعترین دلایل خون دماغ شدن کودکان، خشک شدن مخاط بینی است. در روزهای سرد سال، استفاده مداوم از وسایل گرمایشی میتواند رطوبت هوای داخل خانه را کاهش دهد. هوای بسیار خشک نیز ممکن است همین اثر را داشته باشد.
وقتی مخاط بینی رطوبت خود را از دست میدهد، سطح آن مستعد ترک خوردن و ایجاد زخمهای کوچک میشود. گاهی کودک هنگام خاراندن بینی یا حتی بدون تحریک آشکار دچار خونریزی میشود.
به همین دلیل، برخی کودکان در فصل زمستان یا هنگام اقامت در محیطهای خشک بیشتر از مواقع دیگر خون دماغ میشوند.
دست کردن در بینی و کندن زخمها
بسیاری از کودکان، بهخصوص در سنین پایین، عادت دارند انگشت خود را وارد بینی کنند. این رفتار ممکن است به دلیل کنجکاوی، احساس خارش یا وجود ترشحات خشکشده باشد.
تماس ناخن با مخاط حساس بینی میتواند باعث ایجاد خراش و پارگی مویرگها شود. اگر کودک پس از یک خونریزی، لخته یا پوسته زخم را بکند، احتمال شروع دوباره خونریزی افزایش پیدا میکند.
کوتاه نگه داشتن ناخنها و آموزش روش درست تمیز کردن بینی میتواند در کاهش این مشکل مؤثر باشد.
سرماخوردگی و عفونتهای تنفسی
سرماخوردگی از دیگر عوامل رایج خون دماغ شدن بچههاست. هنگام ابتلا به عفونتهای ویروسی دستگاه تنفسی، مخاط بینی ملتهب و حساس میشود.
آبریزش بینی، عطسههای مکرر و فین کردن شدید نیز میتوانند این حساسیت را بیشتر کنند. در چنین شرایطی، احتمال آسیب دیدن رگهای کوچک افزایش مییابد.
بنابراین، اگر کودک هنگام سرماخوردگی دچار خونریزی خفیف بینی شود، این اتفاق لزوماً نشانه بیماری جدی نیست؛ هرچند خونریزی شدید یا ادامهدار همچنان باید بررسی شود.
حساسیت و آلرژی بینی
کودکانی که به رینیت آلرژیک مبتلا هستند، ممکن است بیشتر دچار خون دماغ شوند. حساسیت به گردوغبار، گرده گیاهان یا سایر مواد آلرژیزا میتواند باعث خارش، عطسه، گرفتگی و التهاب بینی شود.
خاراندن و مالیدن مکرر بینی، همراه با التهاب مخاط، زمینه خونریزی را فراهم میکند.
در این کودکان، درمان مناسب آلرژی و کاهش تحریکات بینی معمولاً بخش مهمی از پیشگیری از خونریزیهای مکرر است.
ضربه به بینی هنگام بازی و فعالیت
زمین خوردن، برخورد توپ با صورت، تصادفهای کوچک هنگام بازی یا ضربه مستقیم به بینی ممکن است باعث پارگی رگهای خونی شود.
اگر ضربه خفیف باشد و خونریزی بهسرعت متوقف شود، معمولاً مشکل جدی وجود ندارد؛ اما ضربه شدید به صورت یا سر، تغییر شکل بینی، تورم قابلتوجه و خونریزی مداوم نیاز به ارزیابی فوری دارد.
وجود جسم خارجی در بینی
کودکان خردسال گاهی اشیای کوچکی مانند مهره، قطعات اسباببازی یا تکههای مواد غذایی را وارد بینی میکنند.
وجود جسم خارجی میتواند مخاط بینی را تحریک کند و باعث خونریزی، درد، گرفتگی یا ترشح شود. یکی از نشانههای مهم این وضعیت، ترشح بدبو یا خونی از یک سوراخ بینی است.
اگر احتمال میدهید جسمی در بینی کودک گیر کرده است، با انگشت یا گوشپاککن برای خارج کردن آن تلاش نکنید؛ زیرا ممکن است جسم به قسمتهای عمیقتر رانده شود.
وجود باتری دکمهای یا آهنرباهای خطرناک در بینی یک وضعیت اورژانسی است و باید بدون تأخیر توسط کادر درمان رسیدگی شود.
مصرف بعضی داروها
برخی داروها ممکن است احتمال خونریزی را افزایش دهند. برای مثال، بعضی داروهای ضدالتهاب میتوانند بر عملکرد پلاکتها اثر بگذارند. همچنین مصرف نامناسب برخی اسپریهای دارویی بینی ممکن است باعث خشکی، تحریک یا آسیب مخاط شود.
اگر خون دماغ شدن کودک پس از شروع یک داروی جدید بیشتر شده است، موضوع را با پزشک در میان بگذارید. داروهای تجویزشده را نیز بدون نظر پزشک قطع نکنید.
اختلالات انعقاد خون و بیماریهای زمینهای
در موارد کمتر شایع، خونریزیهای مکرر بینی ممکن است با اختلالات انعقاد خون یا مشکلات پلاکتی ارتباط داشته باشند.
بیماری فونویلبراند، هموفیلی و بعضی اختلالات پلاکتی از جمله مشکلاتی هستند که میتوانند موجب خونریزی طولانیتر یا غیرمعمول شوند.
در چنین مواردی، ممکن است خون دماغ شدن با کبودیهای بیدلیل، خونریزی لثه یا طولانی شدن خونریزی پس از زخمهای کوچک همراه باشد.
برخی ناهنجاریهای عروقی و ضایعات داخل بینی نیز بهندرت میتوانند باعث خونریزی شوند. بااینحال، نباید هر خون دماغ مکرری را نشانه یک بیماری خطرناک دانست؛ تشخیص علت به بررسی مجموعه علائم و معاینه پزشک نیاز دارد.
هنگام خون دماغ شدن کودک چه کار کنیم؟
مهمترین اقدام هنگام خون دماغ شدن بچهها، حفظ آرامش و فشار مستقیم روی قسمت صحیح بینی است. برخلاف تصور رایج، عقب بردن سر نهتنها کمکی به بند آمدن خونریزی نمیکند، بلکه میتواند باعث ورود خون به گلو شود.
برای متوقف کردن خونریزی این مراحل را انجام دهید:
کودک را بنشانید و کمی به جلو خم کنید. سر باید رو به جلو باشد، نه عقب. اگر کودک خردسال است، میتوانید او را در حالت نشسته روی پای خود نگه دارید.
قسمت نرم بینی را فشار دهید. با انگشت شست و اشاره، بخش نرم بینی را درست بالای سوراخهای بینی بگیرید و دو طرف آن را به سمت تیغه میانی فشار دهید. فشار دادن قسمت استخوانی و بالایی بینی مؤثر نیست.
فشار را دستکم 10 دقیقه بدون وقفه ادامه دهید. از ساعت یا زمانسنج استفاده کنید و در این مدت برای بررسی بند آمدن خون، بینی را رها نکنید.
از کودک بخواهید از دهان نفس بکشد. اگر خون وارد دهان شد، بهتر است آن را بیرون بریزد و قورت ندهد.
در صورت ادامه خونریزی، فشار را تکرار کنید. اگر خونریزی پس از 10 دقیقه متوقف نشد، یک نوبت 10 دقیقهای دیگر فشار مستقیم را ادامه دهید. اگر پس از مجموع 20 دقیقه همچنان خونریزی وجود دارد، درحالیکه فشار را حفظ میکنید، برای دریافت مراقبت فوری پزشکی اقدام کنید.
در صورت خونریزی بسیار شدید، اختلال تنفس، ضعف شدید یا آسیب جدی، نباید منتظر پایان این زمان بمانید.
آیا گذاشتن یخ روی بینی مؤثر است؟
کمپرس سرد ممکن است به کاهش جریان خون کمک کند و برای بعضی کودکان آرامشبخش باشد، اما شواهد علمی درباره میزان اثربخشی آن در توقف خون دماغ چندان قوی نیست.
میتوانید یک کمپرس سرد پیچیدهشده در پارچه را بهآرامی روی بینی یا پیشانی قرار دهید؛ بااینحال، این کار نباید جایگزین فشار مستقیم روی قسمت نرم بینی شود.
هنگام خون دماغ شدن کودکان چه کارهایی نباید انجام داد؟
بعضی روشهای خانگی که از گذشته برای بند آوردن خون دماغ استفاده میشدهاند، نهتنها فایده ثابتشدهای ندارند، بلکه ممکن است وضعیت را بدتر کنند.
یکی از رایجترین اشتباهات، عقب بردن سر کودک است. در این حالت، خون به سمت حلق حرکت میکند و ممکن است بلعیده شود. ورود خون به معده میتواند حالت تهوع یا استفراغ ایجاد کند.
خواباندن کودک به پشت هنگام خونریزی نیز مناسب نیست. کودک باید در حالت نشسته یا نیمهنشسته و با سر متمایل به جلو قرار بگیرد.
فرو کردن دستمال کاغذی، پنبه یا اشیای دیگر در بینی هم توصیه نمیشود. این مواد ممکن است به لخته در حال تشکیل بچسبند و هنگام خارج کردن، خونریزی را دوباره شروع کنند.
همچنین استفاده از موادی مانند آبلیمو، سرکه، گیاهان دارویی یا قطرههای نامشخص داخل بینی کودک روش درمانی قابلاعتمادی نیست و احتمال تحریک مخاط را افزایش میدهد.
خون دماغ شدن کودکان هنگام خواب نشانه چیست؟
برخی والدین صبح متوجه لکههای خون روی بالش یا صورت فرزندشان میشوند و نمیدانند چرا کودک در طول شب خون دماغ شده است.
یکی از علتهای احتمالی، خشکی مخاط بینی در زمان خواب است. استفاده از وسایل گرمایشی یا هوای خشک اتاق میتواند این وضعیت را تشدید کند.
از طرف دیگر، کودک ممکن است در خواب بینی خود را مالش دهد یا مخاط بینی به دلیل سرماخوردگی و آلرژی حساس شده باشد.
در بسیاری از موارد، خون دماغ شدن هنگام خواب با همان علتهای شایع خونریزی بینی در طول روز ارتباط دارد. بااینحال، اگر این اتفاق مرتب تکرار شود، خونریزی شدید باشد یا با علائم دیگری همراه شود، معاینه پزشک ضروری است.
خون دماغ شدن کودک از یک سوراخ بینی یا هر دو سوراخ چه تفاوتی دارد؟
خونریزی از یک سوراخ بینی در کودکان رایج است؛ زیرا ممکن است تنها رگهای یک سمت تیغه بینی آسیب دیده باشند.
اگر خونریزی همیشه از یک سمت تکرار شود، پزشک ممکن است از نظر وجود زخم موضعی، جسم خارجی، التهاب یا ضایعات داخل بینی معاینه دقیقتری انجام دهد.
خونریزی همزمان از هر دو سوراخ بینی نیز همیشه نشانه بیماری خطرناک نیست؛ گاهی خون یک ناحیه به سمت دیگر جریان پیدا میکند. بااینحال، خونریزی شدید دوطرفه، بهخصوص اگر همراه با جریان خون به سمت گلو یا عدم پاسخ به فشار مستقیم باشد، نیاز به بررسی فوری دارد.
چه زمانی خون دماغ شدن کودک خطرناک است؟
بیشتر خون دماغهای خفیف در خانه کنترل میشوند، اما بعضی نشانهها را نباید نادیده گرفت.
اگر کودک دچار خونریزی بسیار شدید شده، تنفسش دشوار است، بیحال یا گیج شده، از حال رفته یا رنگپریدگی غیرمعمول دارد، باید فوراً از خدمات اورژانس کمک گرفت.
همچنین اگر خونریزی پس از حدود 20 دقیقه فشار مستقیم صحیح ادامه پیدا کند، مراجعه فوری برای معاینه لازم است.
خونریزی پس از ضربه شدید به سر یا صورت، استفراغ مکرر مقدار زیادی خون و خونریزی در کودکی که اختلال انعقادی شناختهشده دارد نیز نیازمند توجه فوری پزشکی است.
در شرایطی که خونریزی متوقف شده اما کودک مرتب دچار خون دماغ میشود، مراجعه برنامهریزیشده به پزشک اهمیت دارد. بهویژه وجود کبودیهای مکرر بدون ضربه مشخص، خونریزی لثه، سابقه خانوادگی اختلالات خونریزیدهنده یا ترشحات غیرطبیعی بینی، بررسی بیشتر را ضروری میکند.
برای کودکان زیر دو سال نیز توصیه میشود هر مورد خون دماغ توسط پزشک ارزیابی شود، حتی اگر خونریزی کوتاه باشد.
چرا بعضی بچهها مرتب خون دماغ میشوند؟
خون دماغ شدن مکرر همیشه به معنای وجود یک بیماری زمینهای نیست. گاهی مخاط بینی پس از خونریزی نخست هنوز بهطور کامل ترمیم نشده و دستکاری مجدد یا خشکی هوا باعث باز شدن زخم میشود.
برای مثال، کودکی که بینی خود را زیاد میخاراند و همزمان آلرژی دارد، ممکن است چند بار در یک هفته خون دماغ شود.
بااینحال، تعداد دفعات و مدتزمان خونریزی اهمیت دارند. بر اساس راهنمای آکادمی اطفال آمریکا، اگر کودک بیش از پنج بار در سال خون دماغ شود یا خونریزیهای او معمولاً بیش از 10 دقیقه طول بکشند، ممکن است پزشک ارزیابی تخصصی یا آزمایشهای مربوط به اختلالات خونریزی را پیشنهاد کند.
این معیار به معنای تشخیص بیماری نیست؛ بلکه نشان میدهد بررسی دقیقتر میتواند مفید باشد.
ثبت زمان خونریزی، مدت آن، سوراخ بینی درگیر و شرایطی که قبل از خونریزی وجود داشته، به پزشک کمک میکند الگوی مشکل را بهتر بشناسد.
آیا خون دماغ شدن کودکان باعث کمخونی میشود؟
یکی از نگرانیهای رایج والدین، کاهش خون بدن و ابتلای کودک به کمخونی است.
در بیشتر خونریزیهای کوتاهمدت بینی، مقدار خونی که از دست میرود کم است. حتی اگر خون روی لباس یا دستمال زیاد به نظر برسد، لزوماً به معنای خونریزی شدید نیست.
اما اگر کودک طی هفتهها یا ماهها مرتب دچار خونریزیهای سنگین شود، احتمال کاهش ذخایر آهن و بروز کمخونی وجود دارد.
خستگی غیرمعمول، رنگپریدگی و کاهش توان فعالیت در کنار سابقه خونریزیهای مکرر میتواند ضرورت بررسی کمخونی را مطرح کند.
در صورت صلاحدید پزشک، آزمایش شمارش کامل سلولهای خون و بررسی ذخایر آهن انجام میشود. مصرف خودسرانه مکمل آهن، بدون مشخص شدن نیاز کودک، توصیه نمیشود.
آیا کمبود ویتامین باعث خون دماغ شدن بچهها میشود؟
گاهی خون دماغ شدن کودک بلافاصله به کمبود ویتامین نسبت داده میشود، اما چنین برداشتی همیشه درست نیست.
برخی کمبودهای تغذیهای شدید میتوانند بر سلامت بافتها یا فرایند انعقاد خون تأثیر بگذارند، ولی شایعترین علتهای خون دماغ در کودکان همچنان خشکی و تحریک مخاط بینی هستند.
بنابراین، صرف مشاهده خونریزی بینی نمیتوان نتیجه گرفت که کودک کمبود ویتامین C، ویتامین K یا آهن دارد.
رژیم غذایی متعادل برای سلامت عمومی کودک اهمیت دارد، اما تجویز مکمل باید بر اساس وضعیت تغذیهای، علائم و در صورت نیاز، بررسی پزشکی انجام شود.
پزشک چگونه علت خون دماغ شدن مکرر کودک را تشخیص میدهد؟
در مراجعه پزشکی، ابتدا سابقه خونریزی بررسی میشود. پزشک معمولاً درباره دفعات خون دماغ، مدت هر بار، وجود ضربه، سابقه آلرژی، مصرف داروها و سابقه خانوادگی بیماریهای خونریزیدهنده سؤال میکند.
سپس داخل بینی معاینه میشود تا نشانههایی مانند خشکی شدید، زخم، التهاب، رگهای سطحی برجسته یا جسم خارجی شناسایی شوند.
برای یک خون دماغ خفیف و منفرد که بهراحتی متوقف شده، معمولاً نیازی به آزمایش خون نیست.
اما در موارد شدید یا مکرر، بسته به علائم، ممکن است شمارش سلولهای خونی و پلاکتها، آزمایشهای انعقادی و بررسیهای اختصاصیتر مانند ارزیابی بیماری فونویلبراند درخواست شود.
اگر علت خونریزی مشخص نباشد یا شک به وجود ضایعه در قسمتهای داخلی بینی مطرح شود، مراجعه به متخصص گوش، حلق و بینی ضروری خواهد بود.
درمان پزشکی خون دماغ شدن کودکان چگونه است؟
درمان بر اساس علت و شدت خونریزی انتخاب میشود. بسیاری از کودکان تنها به آموزش روش صحیح کنترل خونریزی و مراقبت از مخاط بینی نیاز دارند.
درمان خشکی و التهاب بینی
اگر مشکل اصلی خشکی مخاط باشد، پزشک ممکن است استفاده از محلول نمکی بینی، ژل مرطوبکننده مخصوص بینی یا فرآورده موضعی مناسب را پیشنهاد کند.
در صورت وجود آلرژی یا التهاب مزمن نیز درمان عامل زمینهای اهمیت دارد. اگر مخاط بینی دچار عفونت یا پوستهریزی غیرطبیعی شده باشد، درمان موضعی باید بر اساس معاینه انجام شود.
سوزاندن رگ بینی یا کوتریزاسیون
در کودکانی که خونریزیهای مکرر از یک رگ مشخص دارند، ممکن است متخصص از روشی به نام کوتریزاسیون یا سوزاندن کنترلشده رگ استفاده کند.
در این روش، پزشک معمولاً با مادهای مانند نیترات نقره، ناحیه موردنظر را درمان میکند تا احتمال خونریزی مجدد کاهش یابد.
این اقدام باید توسط فرد آموزشدیده و پس از مشخص شدن محل خونریزی انجام شود. همه کودکان دارای خون دماغ مکرر به چنین درمانی نیاز ندارند.
پانسمان مخصوص داخل بینی
اگر خونریزی با اقدامات ساده کنترل نشود، ممکن است پزشک از پانسمان یا مواد مخصوص داخل بینی برای ایجاد فشار بر محل خونریزی استفاده کند.
این روش با قرار دادن دستمال یا پنبه معمولی در بینی تفاوت دارد و باید توسط کادر درمان انجام شود.
در موارد نادر و پیچیده، درمانهای تخصصی بیشتری لازم میشود.
بعد از بند آمدن خون دماغ کودک چه مراقبتهایی لازم است؟
متوقف شدن خونریزی به معنای ترمیم کامل رگ آسیبدیده نیست. در محل خونریزی لختهای تشکیل میشود که به بسته ماندن رگ کمک میکند و باید فرصت تثبیت پیدا کند.
بهتر است کودک تا 24 ساعت از فین کردن شدید، دستکاری داخل بینی و کندن پوستههای زخم خودداری کند.
فعالیتهای بسیار سنگین، دویدن و بازیهای پرفشار نیز بهتر است برای مدتی محدود شوند. حمام بسیار داغ و نوشیدنیهای خیلی گرم ممکن است احتمال شروع دوباره خونریزی را افزایش دهند.
اگر کودک نیاز به تمیز کردن بینی دارد، این کار باید با ملایمت و بدون دستکاری عمقی انجام شود.
در صورتی که پزشک پس از درمان یا سوزاندن رگ دستور مراقبتی خاصی داده است، همان دستور نسبت به توصیههای عمومی اولویت دارد.
چگونه از خون دماغ شدن کودکان پیشگیری کنیم؟
پیشگیری همیشه امکانپذیر نیست، اما بسیاری از موارد خونریزی بینی با مراقبت از مخاط و کاهش تحریکات آن کمتر میشوند.
مرطوب نگه داشتن محیط خانه
اگر هوای خانه خشک است، استفاده از دستگاه بخور سرد یا مرطوبکننده هوا میتواند مفید باشد. البته دستگاه باید مرتب تمیز شود تا به محلی برای رشد قارچ و میکروب تبدیل نشود.
نیازی به مرطوب کردن بیشازحد اتاق نیست؛ هدف، جلوگیری از خشکی آزاردهنده هواست.
استفاده از محلول نمکی بینی
اسپری یا قطره سالین ساده، در صورت استفاده متناسب با سن کودک، میتواند به مرطوب ماندن مخاط بینی کمک کند.
در کودکانی که مرتب دچار خشکی و خونریزی میشوند، پزشک ممکن است استفاده منظم از سالین را توصیه کند.
محلول نمکی با اسپریهای دارویی ضداحتقان تفاوت دارد. مصرف خودسرانه و طولانیمدت اسپریهای ضداحتقان مناسب نیست.
مراقبت از پوست و مخاط داخل بینی
در بعضی موارد، پزشک استفاده از مقدار کمی ژل مخصوص بینی یا فرآورده مرطوبکننده مناسب را پیشنهاد میکند.
گاهی مقدار اندکی وازلین برای قسمت جلویی بینی توصیه میشود، اما استفاده از آن، بهخصوص در کودکان خردسال، باید محدود و با نظر پزشک باشد. فرآوردههای چرب نباید بهطور عمیق یا مداوم داخل بینی استفاده شوند.
کنترل آلرژی و آموزش رفتارهای صحیح
اگر کودک آلرژی بینی دارد، کنترل آن میتواند میزان خارش، عطسه و دستکاری بینی را کاهش دهد.
آموزش فین کردن ملایم، کوتاه نگه داشتن ناخنها و تشویق کودک به وارد نکردن انگشت یا اشیا در بینی نیز از اقدامات ساده و مفید هستند.
همچنین دور نگه داشتن کودک از دود سیگار و سایر محرکهای تنفسی به سلامت مخاط بینی کمک میکند.
پرسشهای رایج درباره خون دماغ شدن کودکان
آیا خون دماغ شدن ناگهانی کودک بدون دلیل خطرناک است؟
خیر، لزوماً خطرناک نیست. گاهی رگهای سطحی بینی به دلیل خشکی یا التهاب جزئی پاره میشوند و علت واضحی برای والدین وجود ندارد. اگر خونریزی خفیف باشد، بهسرعت بند بیاید و کودک حال عمومی خوبی داشته باشد، معمولاً جای نگرانی جدی نیست.
آیا خون دماغ شدن بچهها در تابستان طبیعی است؟
بله، ممکن است در تابستان نیز اتفاق بیفتد. هوای گرم و خشک، استفاده از سیستمهای تهویه و حساسیتهای فصلی میتوانند مخاط بینی را تحریک کنند. البته صرف گرم بودن هوا به معنای علت قطعی خونریزی نیست.
آیا تب باعث خون دماغ شدن کودک میشود؟
تب بهتنهایی از علتهای اصلی خون دماغ محسوب نمیشود. بااینحال، عفونتی که باعث تب شده ممکن است همزمان مخاط بینی را ملتهب و مستعد خونریزی کند. اگر کودک تب و خونریزی غیرمعمول همراه با بیحالی شدید، کبودی یا سایر علائم نگرانکننده دارد، باید معاینه شود.
آیا خون دماغ شدن مکرر نشانه سرطان خون است؟
بیشتر خون دماغهای مکرر کودکان ارتباطی با سرطان ندارند. بااینحال، برخی بیماریهای خونی نادر ممکن است باعث خونریزی غیرطبیعی شوند.
اگر خون دماغ با کبودیهای غیرمعمول، خونریزی لثه، رنگپریدگی قابلتوجه، تب طولانی یا ضعف و خستگی غیرعادی همراه باشد، پزشک باید علت مجموعه این نشانهها را بررسی کند. خون دماغ بهتنهایی برای تشخیص هیچیک از این بیماریها کافی نیست.
آیا استرس و گریه باعث خون دماغ شدن میشود؟
استرس و گریه از علتهای اصلی شناختهشده خون دماغ نیستند، اما گریه شدید و بیقراری ممکن است کنترل خونریزی موجود را دشوارتر کنند. به همین دلیل، آرام کردن کودک هنگام خونریزی اهمیت دارد.
آیا کودک پس از خون دماغ شدن میتواند بخوابد؟
اگر خونریزی کاملاً متوقف شده، کودک هوشیار است و علامت نگرانکنندهای ندارد، معمولاً میتواند استراحت کند. بااینحال، هنگام خونریزی فعال نباید او را به پشت خواباند. در صورت وقوع خونریزی مجدد، باید کودک را در حالت نشسته قرار داد و اقدامات اولیه را تکرار کرد.
خون دماغ شدن کودکان تا چه سنی ادامه دارد؟
سن مشخصی برای پایان این مشکل وجود ندارد. بسیاری از کودکانی که در سالهای ابتدایی زندگی مرتب خون دماغ میشوند، با افزایش سن و کاهش دستکاری بینی، دفعات کمتری از خونریزی را تجربه میکنند.
با وجود این، اگر خونریزیها شدید یا مکرر باشند، نباید صرفاً به امید برطرف شدن مشکل با افزایش سن، بررسی پزشکی را به تعویق انداخت.
سخن پایانی
خون دماغ شدن بچهها در بیشتر مواقع نتیجه آسیب به رگهای خونی ظریف و سطحی بینی است. خشکی هوا، سرماخوردگی، حساسیت، دست کردن در بینی و ضربههای کوچک از مهمترین دلایل بروز این مشکل به شمار میروند.
آنچه والدین باید بیش از هر چیز به خاطر بسپارند، روش صحیح بند آوردن خونریزی است: کودک را بنشانید، سر او را کمی به جلو خم کنید و قسمت نرم بینی را به مدت 10 دقیقه بدون وقفه فشار دهید. در صورت نیاز، این کار را تکرار کنید و اگر خونریزی ادامه پیدا کرد، برای دریافت مراقبت پزشکی اقدام کنید.
خونریزی شدید یا طولانی، مشکلات تنفسی، ضعف و رنگپریدگی غیرمعمول، خون دماغ پس از ضربه جدی و خونریزی بینی در کودکان زیر دو سال از شرایطی هستند که توجه ویژه میطلبند.
با رعایت نکات پیشگیری و شناخت نشانههای هشدار، میتوان از بسیاری از خونریزیهای مکرر جلوگیری کرد و در مواقع ضروری نیز بدون تأخیر از پزشک کمک گرفت.
به "چرا بچه ها خون دماغ می شوند و چه زمانی خطرناک است؟ بررسی علت ها، درمان و راه های پیشگیری" امتیاز دهید
دیدگاه های مرتبط با "چرا بچه ها خون دماغ می شوند و چه زمانی خطرناک است؟ بررسی علت ها، درمان و راه های پیشگیری"